काठमाडौं  इरानले विश्वकै महत्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्ग हर्मुज जलमार्ग (Hormuz Strait) अर्को सूचना नभएसम्मका लागि बन्द गर्ने घोषणा गरेपछि अमेरिका–इरानबीचको सैन्य तनाव थप चर्किएको छ। अमेरिकाले इरानमाथि नयाँ शृंखलाबद्ध सैन्य आक्रमण सुरु गरेको जनाएको छ।

इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूका अनुसार बन्दर अब्बास, सिरिक, चाबहार, बन्दर–ए देइर र असालुयेहलगायतका बन्दरगाह सहरहरूमा लगातार विस्फोट भएका छन्।

सरकारी प्रसारण संस्था आईआरआईबी का अनुसार बन्दर अब्बास र सिरिकमा तीन–तीन, चाबहारमा दुई, बन्दर–ए देइरमा पाँच तथा असालुयेहमा चारवटा विस्फोटको आवाज सुनिएको छ। यद्यपि विस्फोटको कारण, क्षतिको विवरण तथा मानवीय क्षतिबारे आधिकारिक जानकारी सार्वजनिक गरिएको छैन।

अमेरिकाको प्रतिक्रिया

अमेरिकी रक्षामन्त्री पिट हेगसेथ ले सामाजिक सञ्जाल एक्स मार्फत इरानले "गलत निर्णय" गरेको र त्यसको मूल्य चुकाइरहेको टिप्पणी गरेका छन्।

त्यस्तै अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्ड (CENTCOM) ले साइप्रसको झण्डा बोकेको एक व्यापारिक जहाजमाथि इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (IRGC) ले गरेको आक्रमणको जवाफस्वरूप यस साताको तेस्रो चरणको सैन्य कारबाही सञ्चालन गरिएको जनाएको छ।

सेन्टकमका अनुसार मिसाइल आक्रमणबाट जहाजको इन्जिन कक्षमा गम्भीर क्षति पुगेको छ र जहाजले यात्रा जारी राख्न नसक्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। घटनामा चालक दलका एक सदस्य अझै बेपत्ता रहेको पनि जनाइएको छ।

जहाजमाथिको आक्रमणबारे इरानको दाबी

इरानले उक्त जहाजले स्वीकृत समुद्री मार्ग परिवर्तन गर्नुका साथै आफ्नो ट्र्याकिङ प्रणाली बन्द गरेको आरोप लगाउँदै कारबाही गरिएको जनाएको छ। इरानी र चिनियाँ सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार जहाजले निर्धारित समुद्री मार्ग उल्लंघन गरेपछि आक्रमण गरिएको हो।

तनाव थप बढ्दै

यसअघि पनि ओमानको समुद्री क्षेत्रमा अमेरिकाले सिफारिस गरेको मार्ग प्रयोग गर्न खोजेका तीनवटा व्यापारिक तेल ट्यांकरमाथि आक्रमण भएको थियो। इरानले भने आफ्नै जलक्षेत्रको मार्ग सुरक्षित रहेको दाबी गर्दै आएको छ।

इरानी अधिकारीहरूका अनुसार यस साताभर भएका अमेरिकी आक्रमणमा १७ जनाको मृत्यु भएको छ भने ११५ जना घाइते भएका छन्। त्यसको जवाफमा इरानले खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सहयोगी मुलुकका केही सैन्य संरचनामाथि आक्रमण गरेको जनाएको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले पछिल्लो घटनालाई युद्धविरामको अन्त्यका रूपमा व्याख्या गरेका छन् भने इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघची ले अमेरिका नै सम्झौता उल्लंघन गर्ने पक्ष भएको आरोप लगाएका छन्।

यद्यपि दुवै पक्षले मध्यस्थकर्तामार्फत वार्ता जारी रहेको संकेत दिएका छन्। अमेरिकी सञ्चारमाध्यमका अनुसार इरानले व्यापारिक जहाजमाथिको आक्रमण "गल्तीवश" भएको भन्दै त्यसको जिम्मेवारी आफ्नो नियन्त्रणबाहिर रहेको एक आन्तरिक समूहलाई दिएको बताइएको छ।

यसैबीच अमेरिकाले मध्यस्थकर्तामार्फत इरानलाई हर्मुज जलमार्ग अन्तर्राष्ट्रिय जहाजका लागि खुला राख्न र व्यापारिक जहाजमाथिको आक्रमण रोक्ने सार्वजनिक प्रतिबद्धता जनाउन आग्रह गरेको छ।

नयाँ सर्वोच्च नेताको पहिलो सन्देश

इरानका नयाँ सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह मोज्तबा खामेनेई ले पद सम्हालेपछि पहिलो सार्वजनिक सन्देशमार्फत अमेरिका र इजरायलसँग बदला लिने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

उनले आफ्ना पिता तथा पूर्वसर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनेई र युद्धमा मारिएका सबैको रगतको बदला लिइने बताएका छन्।

उनको भनाइ उद्धृत गर्दै सरकारी टेलिभिजनले जनाएको छ, "यो कुनै एक व्यक्तिमा निर्भर विषय होइन। हामी रहौँ वा नरहौँ, यो बदला पूरा भएरै छाड्नेछ।"

उता अली खामेनेईको अन्त्येष्टिमा सहभागीहरूले अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पविरुद्ध नाराबाजी गरेका थिए। त्यसको प्रतिक्रिया दिँदै ट्रम्पले आफूविरुद्ध कुनै पनि आक्रमण भए अमेरिकाले इरानका सबै क्षेत्र ध्वस्त पार्ने चेतावनी दिएका छन्।