काठमाडौं- कोलम्बियामा गएको ७.४ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्पमा परी कम्तीमा १३२ जनाको मृत्यु भएको छ। भूकम्पमा परी ५७० जना घाइते भएका छन् भने सयौं मानिस अझै बेपत्ता रहेको अधिकारीहरूले बताएका छन्।

सरकारले प्रारम्भिक रूपमा १११ जनाको मृत्यु र ८७ जना घाइते भएको जनाएको थियो। तर पछिल्लो विवरणअनुसार मृतकको संख्या बढेर १३२ पुगेको हो।

कोलम्बियन जियोलोजिकल सर्भिसका अनुसार सोमबार गएको उक्त भूकम्प २१औं शताब्दीमा कोलम्बियामा रेकर्ड भएको सबैभन्दा शक्तिशाली भूकम्प हो। भूकम्पका कारण पश्चिमी कोलम्बियाका काली, पेरेइरा, क्विब्दो र मानिजालेसलगायतका शहरमा ठूलो क्षति पुगेको छ। यसको धक्का छिमेकी इक्वेडर र पानामासम्म महसुस गरिएको थियो।

अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षण (यूएसजीएस)का अनुसार भूकम्पको केन्द्रबिन्दु राजधानी बोगोटाबाट करिब ४०० किलोमिटर पश्चिममा रहेको चोको क्षेत्रको सान होसे डेल पालमारमा थियो। भूकम्प १०७ किलोमिटर गहिराइमा गएको बताइएको छ।

भूकम्पपछि केही घण्टाभित्रै कम्तीमा २१ वटा परकम्पसमेत गएको जनाइएको छ।

संकटकाल घोषणा, खोज तथा उद्धार तीव्र

भूकम्पपछि भवनका भग्नावशेषमा फसेका मानिसको खोजी तथा उद्धार कार्य तीव्र पारिएको छ। उद्धारकर्मीहरूले कंक्रिटका ठूला टुक्रा तथा अन्य भग्नावशेष हटाएर मानिसको खोजी गरिरहेका छन्।

स्थानीय अधिकारीका अनुसार कालीमा मात्रै कम्तीमा २० वटा भवन पूर्णरूपमा भत्किएका छन् भने करिब ३८० वटा भवनमा क्षति पुगेको छ। भत्किएका भवनमा मानिसहरू फसेको आशंका गरिएको छ।

राष्ट्रपति अबेलार्दो दे ला एस्प्रिएल्लाले सोमबार राष्ट्रिय सम्बोधन गर्दै देशभर संकटकाल घोषणा गरेका छन्। उनले प्रभावित समुदायको उद्धार, जीवनरक्षा तथा आवश्यक स्थानमा राहत पुर्‍याउन सरकारका सबै संयन्त्र परिचालन गरिएको बताएका छन्।

राष्ट्रपति एस्प्रिएल्लाले भग्नावशेषमा फसेका मानिसको उद्धारलाई सरकारको पहिलो प्राथमिकता रहेको बताएका छन्। केही दिनअघि मात्रै राष्ट्रपतिको शपथ लिएका उनका लागि यो पहिलो ठूलो राष्ट्रिय संकट बनेको छ।

कफी उत्पादन क्षेत्रसहित पश्चिमी कोलम्बियामा ठूलो क्षति

कोलम्बियाको प्रमुख कफी उत्पादन क्षेत्र रिसाराल्दामा मात्रै कम्तीमा ४० जनाको मृत्यु भएको स्थानीय अधिकारीहरूले बताएका छन्। क्षेत्रीय राजधानी पेरेइरामा समेत ठूलो क्षति पुगेको छ।

भाये डेल काउका क्षेत्रमा कम्तीमा २७ जनाको मृत्यु भएको जनाइएको छ। मृतकमध्ये तीन जना बालबालिका रहेका छन्।

भूकम्पको केन्द्र नजिकै रहेको चोको क्षेत्रमा भने सञ्चार सेवा अवरुद्ध भएकाले क्षतिको पूर्ण विवरण आउन सकेको छैन। केही क्षेत्रमा भूकम्प गएको घण्टौंसम्म मोबाइल सेवा सञ्चालनमा आउन नसकेको बताइएको छ।

चोकोकी गभर्नर नुबिया क्यारोलिना कोर्डोबाकाका अनुसार उक्त क्षेत्रमा १२ जनाको मृत्यु र ८४ जना घाइते भएको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ। स्थानीय अगुवाहरूले ठूलो संख्यामा मानिस बेपत्ता रहेको बताएका छन्।

बेपत्ता हुनेको संख्या बढ्दै

भूकम्पपछि आफन्त सम्पर्कविहीन भएको भन्दै मानिसहरूले अनलाइन डेटाबेसमा विवरण राख्न थालेका छन्। एउटा डिजिटल डेटाबेसमा मात्रै १ हजार ४०० भन्दा बढी मानिस बेपत्ता भएको विवरण राखिएको जनाइएको छ। तीमध्ये अधिकांश काली र पेरेइराका रहेका छन्।

पेरेइरामा विमानस्थलको छतका केही भाग भत्किएको दृश्य सार्वजनिक भएको छ। भूकम्पपछि यात्रुहरू त्रसित हुँदै सुरक्षित स्थानतर्फ भागेको बताइएको छ।

पेरेइराका मेयर माउरिसियो सालाजारका अनुसार शहरमा कम्तीमा १५ वटा भवन भत्किएका छन्। ती भवनमा मानिसहरू फसेको आशंका गरिएको छ।

नजिकैको मानिजालेस शहरमा प्रसिद्ध नव–गोथिक शैलीको क्याथेड्रलको एउटा छेउको टावरसमेत भत्किएको छ। टावरको भग्नावशेष सडकमा खसेको स्थानीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।

भूकम्पपछि कोलम्बियाको नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले पश्चिमी क्षेत्रका केही विमानस्थलमा उडान सेवा अस्थायी रूपमा स्थगित गरेको छ। पेरेइरा, मानिजालेस, क्विब्दो, आर्मेनिया, कार्तागो र बुएनाभेन्तुराका विमानस्थलमा संरचनाको प्राविधिक निरीक्षण भइरहेको छ।

२१औं शताब्दीको सबैभन्दा शक्तिशाली भूकम्प

प्रशान्त महासागर वरपरको भूकम्पीय क्षेत्रमा पर्ने कोलम्बियामा साना तथा मध्यम खालका भूकम्प सामान्य मानिन्छन्। तर ६ म्याग्निच्युडभन्दा माथिका भूकम्प भने तुलनात्मक रूपमा दुर्लभ छन्।

सन् १९९९ मा आर्मेनिया शहरनजिकै गएको ६.२ म्याग्निच्युडको भूकम्पमा १ हजार १०० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको थियो।

कोलम्बियन जियोलोजिकल सर्भिसका अनुसार सोमबारको ७.४ म्याग्निच्युडको भूकम्प २१औं शताब्दीमा कोलम्बियामा रेकर्ड भएको सबैभन्दा शक्तिशाली भूकम्प हो।

नर्थवेस्टर्न विश्वविद्यालयकी भूकम्पविद् सुजान भान डर लीका अनुसार भूकम्पको ठूलो म्याग्निच्युड, जमिनमुनिको गहिराइ तथा ‘स्ट्राइक–स्लिप’ प्रकृतिको भूगर्भीय चालका कारण जनघनत्व भएका क्षेत्रमा क्षति बढेको हुनसक्छ।

उनका अनुसार भूकम्प निकै गहिराइमा गएको भए पनि यसको ठूलो म्याग्निच्युडका कारण जमिनमा अत्यन्त शक्तिशाली कम्पन महसुस भएको हो।

अमेरिकासहित विभिन्न देशबाट सहयोगको घोषणा

भूकम्पपछि अमेरिकाले कोलम्बियालाई आपत्कालीन सहायता उपलब्ध गराउने घोषणा गरेको छ। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले आपत्कालीन आश्रय, खाद्यान्न तथा भूकम्प प्रभावितको उद्धार र राहतका लागि १ करोड ५५ लाख अमेरिकी डलर सहयोग गर्ने जनाएको छ।

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत कोलम्बियामा गएको शक्तिशाली भूकम्पलाई अमेरिकाले नजिकबाट निगरानी गरिरहेको र कोलम्बियाली जनतालाई सहयोग गर्न तयार रहेको बताएका छन्।

ल्याटिन अमेरिकी मुलुकहरूले पनि कोलम्बियालाई सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। एल साल्भाडोरका राष्ट्रपति नायिब बुकेले र मेक्सिकोकी राष्ट्रपति क्लाउडिया सेइनबाउमले तत्काल सहयोग गर्न तयार रहेको बताएका छन्।

चिलीका राष्ट्रपति होसे एन्टोनियो कास्टले पनि भूकम्प प्रभावित कोलम्बियालाई सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। भूकम्पको उच्च जोखिममा रहेको चिलीले भूकम्पपछि आउने पीडा र चुनौती राम्रोसँग बुझेको उनको भनाइ छ।

इजरायल, इक्वेडर र फ्रान्सले पनि कोलम्बियालाई उद्धार तथा राहत कार्यमा सहयोग गर्ने प्रस्ताव गरेका छन्।

अहिले कोलम्बियामा उद्धार तथा राहत कार्य जारी छ। सञ्चार सम्पर्क प्रभावित क्षेत्रबाट थप विवरण प्राप्त हुँदै गएसँगै मृतक, घाइते तथा बेपत्ताको संख्या अझै बढ्न सक्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।