अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प नेतृत्वको अमेरिकी प्रशासनले विश्वकै सबैभन्दा महत्वपूर्ण समुद्री मार्गमध्ये एक होर्मुज स्ट्रेटमा नाकाबन्दी सुरु गरेको घोषणा गरेको छ। अमेरिकी समयअनुसार सोमबार बिहान १० बजेदेखि लागू भएको उक्त कदमले अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार, ऊर्जा आपूर्ति र भूराजनीतिक सन्तुलनमा गम्भीर असर पार्ने विश्लेषण गरिएको छ।
होर्मुज स्ट्रेट किन महत्वपूर्ण छ ?
होर्मुज स्ट्रेट फारसको खाडीबाट विश्व बजारमा तेल र ग्यास आपूर्ति गर्ने मुख्य ‘चोकपोइन्ट’ हो। विश्वको करिब २० प्रतिशत कच्चा तेल यही मार्ग हुँदै ढुवानी हुने भएकाले यसको अवरोधले तत्कालै विश्व बजारमा तरंग ल्याउने निश्चित छ।
तेल र ग्यास बजारमा तत्काल असर
नाकाबन्दी सुरु भएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रुपमा बढ्ने संकेत देखिएको छ।
तेल आपूर्ति घट्ने डरले मूल्य उकालो लाग्ने
पेट्रोलियम पदार्थ आयात गर्ने देशहरुमा महँगी बढ्ने
वैकल्पिक आपूर्ति मार्ग खोज्न दबाब बढ्ने
विश्व अर्थतन्त्रमा प्रभाव
मुद्रास्फीति वृद्धि तेल महँगिएपछि ढुवानी, उत्पादन र सेवा क्षेत्र महँगिने
व्यापार अवरोध मध्यपूर्वबाट हुने व्यापारमा ढिलाइ
शेयर बजारमा गिरावट अनिश्चितताले लगानीकर्तामा डर
भूराजनीतिक तनाव चुलिने खतरा
यो कदमले विशेषगरी मध्यपूर्व क्षेत्रमा तनाव बढाउने देखिएको छ। इरान लगायतका देशसँग टकराव बढ्ने सम्भावना छ।
सैन्य झडपको जोखिम, अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति सन्तुलनमा फेरबदल, संयुक्त राष्ट्रसंघ लगायतका निकाय सक्रिय हुने सम्भावना बढाएको छ ।
नेपालमा कस्तो असर पर्छ ?
नेपाल प्रत्यक्ष रुपमा तेल उत्पादक नभए पनि यसको प्रभाव गहिरो हुन सक्छ, इन्धन मूल्य वृद्धि, आयात महँगो हुने, ढुवानी खर्च बढ्ने, सामानको मूल्य वृद्धि
रेमिट्यान्समा असर, मध्यपूर्वमा कार्यरत नेपाली प्रभावित हुन सक्ने
पर्यटनमा असर अन्तर्राष्ट्रिय उडान महँगो हुन सक्ने
अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार यो नाकाबन्दी लामो समयसम्म जारी रहे विश्व अर्थतन्त्र मन्दीको दिशातर्फ जान सक्ने खतरा बढ्नेछ। ऊर्जा संकटले विकासशील देशहरूलाई बढी प्रभावित पार्ने अनुमान गरिएको छ।
होर्मुज स्ट्रेटमा गरिएको अमेरिकी नाकाबन्दी केवल क्षेत्रीय मुद्दा नभई विश्वव्यापी असर पार्ने कदमका रूपमा हेरिएको छ। यसको प्रभाव तेल बजारदेखि नेपालजस्ता आयातमुखी अर्थतन्त्रसम्म देखिने भएकाले आगामी दिनमा विश्व राजनीति र अर्थतन्त्र दुबैमा ठूलो हलचल आउने निश्चित देखिन्छ।
