काठमाडौं- आज वैशाख १ गते, अर्थात् विक्रम संवत २०८३ को पहिलो दिन । नेपालभर र विश्वभर रहेका नेपालीहरूले एकापसमा शुभकामना साटासाट गर्दै हर्षोल्लासका साथ नयाँ वर्ष मनाइरहेका छन् । सूर्यले मीन राशिको भोग समाप्त गरी मेष राशिमा प्रवेश गर्ने दिनलाई नै हामीले नयाँ वर्षको सुरुवातको रूपमा मान्दै आएका छौँ । हरेक बर्ष बैशाख १ गतेदेखि नयाँ बर्षको शुभारम्भ हुन्छ ।
विक्रम संवतको सुरुवातका बारेमा विभिन्न ऐतिहासिक र पौराणिक मतहरू रहेका छन् । सुरुवातमा यो संवत भारतको उज्जैनका राजा विक्रमादित्यले सुरु गरेको मानिन्छ । कहि विक्रमादित्यले आफ्नो राज्यका जनतालाई ऋणमुक्त बनाएको खुसीयालीमा यो संवत चलाएका थिए भनिन्छ भने कुनै इतिहासकारले विक्रमादित्यले शत्रुमाथि विजय हासिल गरेपछि ईसा पूर्व ५७ मा यस संवतको सुरुवात गरेका धारणा राखेका छन ।
नेपालमा प्राचीन कालदेखि नै यो संवत प्रचलनमा भए पनि लिच्छवि काल र मल्ल कालमा शक संवत र नेपाल संवतको बढी प्रभाव थियो । पछि राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेरले विक्रम संवतलाई नेपालको आधिकारिक सरकारी संवतको रूपमा मान्यता दिएका थिए । यो एक सौर्य संवत हो, जुन इस्वी संवत एडी भन्दा ५६ वर्ष ८ महिनाले अगाडि छ ।
२०८२ नेपाल र विश्वका महत्त्वपूर्ण घटनाहरू
भर्खरै विदा भएको वर्ष २०८२ नेपाल र विश्वका लागि राजनीतिक, आर्थिक र प्रविधिको दृष्टिकोणले निकै उथलपुथल र उपलब्धिमूलक रह्यो । केही मुख्य घटनाहरूको सार यस्तो छ ।
नेपालको सन्दर्भमा
२०८२ मा नेपालले पर्यटनमा ऐतिहासिक रेकर्ड कायम गर्यो । नेपाल भ्रमण दशकु को प्रभावले वार्षिक १६ लाखभन्दा बढी पर्यटक भित्रिएका थिए ।
नेपालले छिमेकी राष्ट्र बंगलादेशमा ठुलो मात्रामा बिजुली निर्यात सुरु गर्यो, जसले व्यापार घाटा न्यूनीकरणमा टेवा पुर्यायो ।
सरकारी सेवाहरूमा ८० प्रतिशत भन्दा बढी काम पेपरलेस बनाउने अभियानले तीव्रता पायो । नागरिक एपको प्रयोगले नयाँ उचाइ लियो ।
नेपाली क्रिकेट टोलीले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा महत्वपूर्ण श्रृंखलाहरू जित्दै विश्वस्तरमा आफ्नो उपस्थिति बलियो बनायो ।
विश्व इतिहासको सन्दर्भमा
आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स एआईको प्रभुत्व रहयो । एआइको प्रयोग दैनिक जीवन र चिकित्सा क्षेत्रमा क्रान्तिकारी सावित भयो । क्यान्सरको प्रारम्भिक पहिचानका लागि एआई प्रविधिको सफल प्रयोग यस वर्षको ठुलो उपलब्धि रह्यो ।
विश्वका ठुला औद्योगिक राष्ट्रहरूले कार्बन उत्सर्जन घटाउने नयाँ र कडा सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे । हरित ऊर्जातर्फको विश्वव्यापी यात्राले गति लियो ।
मंगल ग्रह र चन्द्रमामा मानव बस्ती बसाल्ने परियोजनाहरूमा ठुलो प्रगति भयो । निजी कम्पनीहरूले व्यावसायिक अन्तरिक्ष भ्रमणलाई थप सुलभ बनाए ।
विश्वका केही द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रमा शान्ति वार्ता सफल भए पनि विशेष गरी अमेरिका र इरानवीचको युद्ध र तनावले विश्व अर्थतन्त्रमा नकारात्मक असर पारेको छ । हर्मुज क्षेत्रमा तनावका कारण तेल आपूर्ति प्रभावित हुँदा मूल्यमा उतारचढाव आयो।