काठमाडौं- इरान र संयुक्त राज्य अमेरिकाका बीच जारी ६० दिने युद्धविरामलाई स्थायी शान्ति सम्झौतामा रूपान्तरण गर्ने प्रयासले प्रारम्भिक चरणमै चुनौती सामना गरेको छ। आइतबार Switzerland मा दुवै देशका प्रतिनिधिबीच करिब ८० मिनेट वार्ता भए पनि प्रमुख मुद्दाहरूमा मतभेद देखिएको छ।
इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार तेहरानले हेज्बुल्लाह र इजरायलबीच जारी द्वन्द्व पूर्ण रूपमा समाधान नभएसम्म थप वार्ता अघि बढाउन कठिन हुने स्पष्ट पारेको छ।
दुई पक्षबीच अर्को चरणको वार्ता कहिले हुने भन्नेबारे अहिलेसम्म कुनै औपचारिक मिति तय भएको छैन। वार्तामा Pakistan र Qatar का अधिकारीहरूले मध्यस्थकर्ताको भूमिका निर्वाह गरेका थिए।
तीन प्रमुख मुद्दामा अड्कियो वार्ता
अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार अमेरिका र इरानबीचको वार्ता मुख्यतः तीन विषयमा केन्द्रित रहेको छ।
पहिलो, विश्व ऊर्जा आपूर्तिको प्रमुख मार्ग मानिने होर्मुज जलडमरूमध्य (स्ट्रेट अफ होर्मुज) पूर्ण रूपमा खुला गर्ने विषयमा इरानको धारणा स्पष्ट हुन बाँकी रहेको अमेरिकी पक्षको भनाइ छ।
दोस्रो, दक्षिणी लेबनानमा युद्धविराम प्रभावकारी रूपमा लागू गर्ने विषयमा दुवै पक्षबीच सहमति जुट्न सकेको छैन।
तेस्रो, इरानको आणविक कार्यक्रमसँग सम्बन्धित विषयहरू अझै पनि विवादको केन्द्रमा रहेका छन्।
ट्रम्पको चेतावनी, इरानको जवाफ
यसैबीच, डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले लेबनानमा हेज्बुल्लाहलाई नियन्त्रण गर्न नसके अमेरिका पुनः सैन्य कारबाही गर्न बाध्य हुन चेतावनी दिएका छन्।
ट्रम्पको चेतावनीपछि इरानले कुनै पनि सम्भावित युद्धको सामना गर्न आफू पूर्ण रूपमा तयार रहेको प्रतिक्रिया दिएको छ। यसले क्षेत्रीय तनाव पुनः चर्किने संकेत देखिएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
शान्ति सम्झौतामाथि इजरायली कारबाहीको प्रभाव
हालै अमेरिका र इरानबीच भएको १४ बुँदे अन्तरिम शान्ति समझदारीमा लेबनानसहित सबै मोर्चामा युद्ध रोक्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरिएको थियो। तर, इजरायलले लेबनानमा सैन्य कारबाही जारी राखेपछि उक्त समझदारीको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठ्न थालेको छ।
कूटनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार स्थायी शान्ति सम्झौतामा पुग्न केवल अमेरिका र इरानबीचको सहमति पर्याप्त नहुने, बरु क्षेत्रीय शक्तिहरूको भूमिकासमेत निर्णायक रहनेछ। मध्यपूर्वमा दीर्घकालीन स्थायित्वका लागि लेबनान, गाजा र होर्मुज क्षेत्रसँग सम्बन्धित सुरक्षा चासोलाई समान रूपमा सम्बोधन गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।
