काठमाडौँ - काठमाडौँको टेकुस्थित नेशनल ट्रेडिङ लिमिटेडको शाखा कार्यालय परिसरमा खाना पकाउने एलपी ग्यास खरिद गर्न सर्वसाधारणको बाक्लो भीड लागेको छ। विभिन्न ग्यास कम्पनीका रित्ता सिलिण्डर बोकेर बिहानैदेखि लाइनमा बसेका उपभोक्ताले घण्टौँसम्म पालो कुर्नुपरेको छ।

टेकुस्थित वितरण केन्द्रमा सुगम ग्यास, नेपाल ग्यास, एभरेस्ट ग्यास, एलपी ग्यास, राजधानी ग्यास, त्रिवेणी ग्यास लगायत विभिन्न कम्पनीका सिलिण्डर लिएर नागरिकहरू लाइनमा उभिएका देखिन्छन्। कसैले काँधमा सिलिण्डर बोकेका छन् भने कसैले मोटरसाइकलमा राखेर पालो पर्खिरहेका छन्। हिलो, घाम र वर्षाको कुनै पर्वाह नगरी सर्वसाधारण ग्यासको खोजीमा लाइनमा बस्न बाध्य भएका छन्।

यता नेपाल आयल निगमले भने देशभर, विशेषगरी काठमाडौँ उपत्यकामा एलपी ग्यासको कुनै अभाव नरहेको र आपूर्ति प्रणाली पूर्ण रूपमा सहज रहेको दाबी दोहोर्याइरहेको छ। निगमका अनुसार भारतबाट ग्यास बोकेका बुलेटहरू नियमित रूपमा नेपाल भित्रिरहेका छन् र उद्योगहरूलाई आवश्यक परिमाणमा ग्यास उपलब्ध गराइएको छ।

तर निगमको दाबी र उपभोक्ताले भोगिरहेको वास्तविकता भने मेल खाँदैन। अधिकांश खुद्रा डिलरहरूमा ग्यास नपाइएपछि उपभोक्ता रित्ता सिलिण्डर बोकेर सिधै टेकु पुग्न बाध्य भएका छन्। वितरण केन्द्र पुगेका उपभोक्ताहरूले "यदि ग्यास पर्याप्त छ भने बजारका डिलरहरू किन रित्तै छन्?" भन्ने प्रश्न उठाएका छन्।

११ बजेदेखि ५ बजेसम्म मात्रै वितरण

नेशनल ट्रेडिङ टेकु शाखाबाट बिहान ११ बजेदेखि बेलुका ५ बजेसम्म मात्रै ग्यास बिक्री–वितरण गरिन्छ। उपभोक्ताहरूका अनुसार केवल ६ घण्टाको वितरण समय हजारौँ उपभोक्ताका लागि पर्याप्त छैन। सीमित समयका कारण एकै ठाउँमा अत्यधिक भीड जम्मा हुँदा व्यवस्थापनसमेत चुनौतीपूर्ण बनेको छ।

लाइनमा बसेका कतिपय नागरिक सिलिण्डरमै बसेर आराम गरिरहेका देखिन्छन् भने केहीले बिहानदेखि साँझसम्म पनि ग्यास पाउने निश्चितता नभएको गुनासो गरेका छन्।

कृत्रिम अभाव कि व्यवस्थापनको कमजोरी?

नेपाल आयल निगमले समस्या उपभोक्ताले आवश्यकता भन्दा बढी ग्यास सञ्चय गर्न खोज्नु र केही स्थानीय डिलरहरूले कृत्रिम अभाव सिर्जना गर्नु रहेको जनाएको छ। निगमले नागरिकलाई अनावश्यक रूपमा ग्यास सञ्चय नगर्न आग्रह गरेको छ।

तर उपभोक्ताहरू भने निगम र वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागको बजार अनुगमन प्रभावकारी हुन नसकेको आरोप लगाउँछन्। डिलरहरूमा ग्यासको वास्तविक अवस्था, कालोबजारी तथा कृत्रिम अभावबारे नियमित अनुगमन हुनुपर्ने उनीहरूको माग छ।

टोकन वा अनलाइन प्रणालीको माग

उपभोक्ताहरूले अहिलेको परम्परागत भौतिक लाइनको सट्टा टोकन प्रणाली वा अनलाइन दर्ता प्रणाली लागू गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन्। यसले अनावश्यक भीड कम हुने, लामो समय लाइनमा बस्नुपर्ने बाध्यता हट्ने र वितरण प्रक्रिया थप व्यवस्थित हुने उनीहरूको भनाइ छ।

विशेषगरी वृद्धवृद्धा, महिला, अपाङ्गता भएका व्यक्ति तथा साना बालबालिका बोकेर आउने अभिभावकलाई अहिलेको लाइन प्रणालीले थप सास्ती दिएको देखिन्छ।

अनुगमन प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवाज

उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरूले नेपाल आयल निगम, वाणिज्य विभाग र सम्बन्धित निकायबीच समन्वय गरी बजारमा ग्यासको वास्तविक उपलब्धता, डिलरहरूको मौज्दात र सम्भावित कालोबजारीबारे नियमित अनुगमन गर्नुपर्ने बताएका छन्।

उनीहरूका अनुसार केवल विज्ञप्ति जारी गरेर "ग्यास पर्याप्त छ" भन्ने दाबी गर्नु मात्र पर्याप्त होइन। उपभोक्ताले सहज रूपमा आफ्नै नजिकको डिलरबाट ग्यास प्राप्त गर्ने वातावरण सुनिश्चित गर्नु सरकार र सम्बन्धित निकायको दायित्व हो।

हाल टेकुस्थित नेशनल ट्रेडिङ परिसरमा देखिएको हजारौँ उपभोक्ताको भीडले एलपी ग्यास वितरण प्रणालीको प्रभावकारिता र बजार व्यवस्थापनमाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। उपभोक्ताले अब तत्काल प्रभावकारी वितरण, नियमित अनुगमन र पारदर्शी व्यवस्थापनको माग गरेका छन्।