काठमाडौं । आज आइतबार पनि देशका विभिन्न नदी तथा खोलामा पानीको बहाव बढ्ने र त्यसले बाढीको जोखिम निम्त्याउन सक्ने बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ।

महाशाखाले आइतबार बिहान जारी गरेको बाढी पूर्वानुमान बुलेटिनअनुसार काठमाडौंसहित ३६ जिल्ला आसपास भएर बहने स–साना नदी तथा खोलाको बहाव उल्लेख्य बढ्ने सम्भावना छ। ती क्षेत्रमा आकस्मिक बाढीको मध्यम जोखिम रहेको महाशाखाले जनाएको छ।

यस्तै, रसुवा र नुवाकोट भएर बहने भोटेकोसी र त्रिशूली नदी तथा आसपासका स–साना नदीमा भने आकस्मिक बाढीको उच्च सम्भावना रहेको छ। पछिल्ला दिनमा भोटेकोसी र त्रिशूली क्षेत्रमा बाढीको जोखिम निरन्तर देखिँदै आएको छ।

महाशाखाका अनुसार आज दोलखा, सिन्धुली, काभ्रेपलाञ्चोक, ललितपुर, भक्तपुर, काठमाडौं, सिन्धुपाल्चोक, धादिङ, मकवानपुर, चितवन, नवलपरासी (पूर्व), नवलपरासी (पश्चिम), गोरखा, तनहुँ, लमजुङ, कास्की, स्याङ्जा, पर्वत, म्याग्दी, बागलुङ, रुकुम पश्चिम, जाजरकोट, सुर्खेत, दैलेख, अछाम, कालिकोट, बाजुरा, बझाङ, बाँके, बर्दिया, दार्चुला, बैतडी, डोटी, डडेल्धुरा, कैलाली र कञ्चनपुर तथा आसपासका जिल्लामा बहने स–साना नदीको बहाव उल्लेख्य बढ्ने सम्भावना छ।

यी नदी तथा खोलामा अकस्मात् पानीको सतह बढ्न सक्ने भएकाले नदी किनार, खोला आसपास र तल्लो तटीय क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नागरिकलाई विशेष सतर्कता अपनाउन महाशाखाले आग्रह गरेको छ।

भोटेकोसी–त्रिशूलीमा उच्च जोखिम

विशेषगरी रसुवा र नुवाकोट भएर बहने भोटेकोसी र त्रिशूली नदीमा जोखिम उच्च रहेको छ। पछिल्ला दिनमा यी नदीको माथिल्लो तटीय क्षेत्रमा वर्षा हुँदा जलसतह तीव्र रूपमा बढ्न सक्ने अवस्था देखिएको छ।

भोटेकोसीमा यसअघि आएको विनाशकारी बाढीका कारण ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति भएको अवस्थामा पुनः सोही क्षेत्रमा बाढीको उच्च सम्भावना देखिएपछि जोखिम अझ गम्भीर बनेको छ।

माथिल्लो तटीय क्षेत्रमा परेको वर्षाको प्रभाव केही समयपछि तल्लो तटीय क्षेत्रमा पर्ने भएकाले नदीको तत्कालीन अवस्था सामान्य देखिए पनि जोखिम पूर्ण रूपमा हटेको मान्न नहुने विज्ञहरूले बताउँदै आएका छन्।

यसअघि पनि बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले रसुवा र नुवाकोट हुँदै बहने भोटेकोसी, त्रिशूली तथा आसपासका स–साना नदीमा बहाव उल्लेख्य बढ्ने र आकस्मिक बाढीको उच्च सम्भावना रहेको जनाएको थियो।

काठमाडौं उपत्यकामा पनि सतर्कता

आज काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुर आसपासका स–साना नदी तथा खोलाको बहावसमेत बढ्ने सम्भावना छ।

उपत्यकाका बागमती, विष्णुमती, मनोहरा तथा सहायक खोला–खोल्सामा पानीको बहाव बढ्दा नदी किनारका बस्ती, सडक, पुल तथा तल्लो भूभाग प्रभावित हुन सक्ने भएकाले आवश्यक सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिएको छ।

विशेषगरी भारी वर्षा भएको समयमा खोला किनारमा नजान, सवारीसाधन लिएर खोलाको कमजोर पुल वा डुबान सम्भावित सडक पार नगर्न तथा बालबालिका र वृद्धवृद्धालाई नदी तथा खोलाबाट टाढा राख्न आवश्यक छ।

पहाडी क्षेत्रमा आकस्मिक बाढी र पहिरोको जोखिम

बाढीसँगै पहाडी जिल्लामा पहिरो र सडक अवरुद्ध हुने जोखिम पनि बढ्ने देखिएको छ। लगातार वा छोटो समयमा धेरै वर्षा हुँदा स–साना खोलामा अचानक ठूलो बाढी आउन सक्छ।

त्यसैले ग्रामीण सडक, खोला किनार तथा पहिरो सम्भावित क्षेत्रमा यात्रा गर्दा विशेष सावधानी अपनाउन आवश्यक छ। रातको समयमा जोखिमयुक्त सडकमा यात्रा नगर्नु तथा स्थानीय प्रशासन र सुरक्षा निकायले जारी गरेका सूचना पालना गर्नु सुरक्षित हुन्छ।

नदी किनारका बासिन्दालाई विशेष सावधानी

महाशाखाले बाढीको सम्भावना रहेको क्षेत्रमा रहेका नागरिकलाई नदीको बहाव हेर्न वा फोटो–भिडियो बनाउन नदी किनारमा नजान आग्रह गरेको छ।

अचानक आएको बाढी केही मिनेटमै नदीको सतह बढाउन सक्ने भएकाले नदीमा पानी कम देखिएको अवस्थामा समेत जोखिमलाई सामान्य रूपमा लिन नहुने विज्ञहरूको सुझाव छ।

त्यसैगरी नदी तथा खोलामा बाढी आउन सक्ने सूचना प्राप्त भएमा महत्त्वपूर्ण कागजात, औषधि, मोबाइल, चार्जर, नगद तथा आवश्यक सामग्री सुरक्षित स्थानमा सारेर परिवारसहित सुरक्षित उच्च स्थानतर्फ जान तयारी अवस्थामा रहनुपर्ने हुन्छ।

जोखिममा रहेका मुख्य क्षेत्र

उच्च जोखिम :

• रसुवा–नुवाकोट : भोटेकोसी, त्रिशूली तथा आसपासका नदी
• भोटेकोसी र त्रिशूली नदीको तल्लो तटीय क्षेत्र

मध्यम जोखिम :

• काठमाडौं उपत्यका
• सिन्धुपाल्चोक, धादिङ, मकवानपुर
• चितवन, गोरखा, तनहुँ, लमजुङ
• कास्की, स्याङ्जा, पर्वत, म्याग्दी, बागलुङ
• कर्णाली तथा सुदूरपश्चिमका विभिन्न जिल्ला
• तराईका बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुरलगायतका क्षेत्र

महाशाखाले नदी तथा खोलाको बहावमा हुने परिवर्तनबारे निरन्तर निगरानी गरिरहेको जनाएको छ। नागरिकले बाढीसम्बन्धी पूर्वसूचना र स्थानीय प्रशासनको निर्देशनलाई गम्भीरतापूर्वक लिएर जोखिमयुक्त स्थानबाट समयमै सुरक्षित स्थानमा सर्नुपर्ने देखिन्छ।

विशेषगरी भोटेकोसी–त्रिशूली क्षेत्रमा यसअघि नै ठूलो विपद् भइसकेकाले सामान्य वर्षालाई समेत बेवास्ता नगरी **‘पूर्वतयारी नै सुरक्षित उपाय’**का रूपमा लिनुपर्ने अवस्था छ।