काठमाडौं- विश्वकप फुटबलको नकआउट चरण सुरु भएसँगै एउटा प्रश्न फेरि चर्चामा आउँछ– कुन टोली पेनाल्टीको दबाब झेल्न सफल हुन्छ र कुन टोलीको सपना त्यहीँ समाप्त हुन्छ?
९० मिनेटको संघर्ष, अतिरिक्त समयको थकान र त्यसपछि सुरु हुने केही सेकेन्डको परीक्षा। पेनाल्टी सुटआउट विश्व फुटबलको सबैभन्दा नाटकीय र निर्दयी क्षण मानिन्छ। एउटा सफल प्रहारले राष्ट्रलाई उत्सवमा डुबाउन सक्छ भने एउटा चुकले जीवनभर पछ्याउने पीडा दिन सक्छ।
जारी फिफा विश्वकप २०२६ को नकआउट चरणमा पनि पेनाल्टी सुटआउटले केही ठूला टोलीको यात्रा टुंग्याइसकेको छ। यससँगै विश्वकप इतिहासका अविस्मरणीय पेनाल्टी क्षणहरू फेरि चर्चामा आएका छन्।
रोबर्टो बाजियोको त्यो अविस्मरणीय क्षण (१९९४)
विश्व फुटबलका सबैभन्दा भावुक दृश्यमध्ये एक सन् १९९४ को विश्वकप फाइनलमा देखिएको थियो।
इटालीलाई फाइनलसम्म पुर्याएका स्टार रोबर्टो बाजियोले ब्राजिलविरुद्ध निर्णायक पेनाल्टी प्रहार गरे। तर बल बारमाथिबाट बाहिरियो र ब्राजिल विश्वविजेता बन्यो।
बाजियो टाउको झुकाएर मैदानमा एक्लै उभिएको दृश्य आज पनि विश्वकप इतिहासको सबैभन्दा पीडादायी क्षणमध्ये गनिन्छ।
इंग्ल्यान्डको दशकौँ लामो ‘पेनाल्टी अभिशाप’
विश्व फुटबलका शक्तिशाली टोलीमध्ये एक भए पनि इंग्ल्यान्डका लागि पेनाल्टी सुटआउट लामो समयसम्म दुःस्वप्न बन्यो।
सन् १९९० मा पश्चिम जर्मनीसँगको हारपछि सुरु भएको निराशाको शृङ्खला १९९८, २००४, २००६ लगायतका ठूला प्रतियोगितामा दोहोरिरह्यो। ‘थ्री लायन्स’ले पटक–पटक पेनाल्टीमा हार व्यहोर्दा समर्थकहरूका लागि सुटआउट भनेको निराशाको पर्याय बनेको थियो।
सन् २०१८ को विश्वकपमा कोलम्बियालाई पेनाल्टीमा हराउँदै इंग्ल्यान्डले त्यो अभिशाप केही हदसम्म तोड्न सफल भएको थियो।
स्पेनको लगातार पेनाल्टी निराशा
विश्व र युरोपेली च्याम्पियन बन्न सफल स्पेनका लागि भने विश्वकपको पेनाल्टी सुटआउट सधैं चुनौतीपूर्ण रह्यो।
सन् २००२ देखि २०२२ सम्मका विभिन्न विश्वकप संस्करणमा स्पेन पटक–पटक पेनाल्टीमा पराजित भयो। पुरुष विश्वकप इतिहासमा सबैभन्दा धेरै चार पटक पेनाल्टी सुटआउट हार्ने टोलीको कीर्तिमान पनि स्पेनकै नाममा छ।
१९८२ : विश्वकपको पहिलो पेनाल्टी सुटआउट
विश्वकप इतिहासमै पहिलो पटक पेनाल्टी सुटआउटको निर्णय सन् १९८२ को सेमिफाइनलमा भएको थियो।
पश्चिम जर्मनी र फ्रान्सबीचको रोमाञ्चक खेल अतिरिक्त समयसम्म बराबरी भएपछि पेनाल्टीमा पुगेको थियो। त्यही खेलले विश्वकपमा पेनाल्टी सुटआउटको नयाँ अध्याय सुरु गर्यो, जसले भविष्यमा अनगिन्ती नाटकीय क्षण जन्मायो।
जर्मनीको पहिलो पेनाल्टी हार
विश्व फुटबलमा पेनाल्टी सुटआउटका सबैभन्दा सफल टोलीमध्ये जर्मनी अग्रस्थानमा रहँदै आएको थियो। विश्वकपमा उसले लगातार चार पेनाल्टी सुटआउट जितेको इतिहास थियो।
तर फिफा विश्वकप २०२६ मा त्यो इतिहास बदलियो।
राउन्ड अफ ३२ मा पाराग्वेले जर्मनीलाई पहिलो पटक विश्वकप पेनाल्टी सुटआउटमा पराजित गर्दै प्रतियोगिताबाट बाहिर पठायो। चार पटकको विश्वविजेताका लागि यो अर्को ठूलो झट्का बन्यो।
नेदरल्यान्ड्सको फेरि दोहोरिएको पीडा
'ओरान्जे' उपनामले परिचित नेदरल्यान्ड्सले पनि २०२६ मा फेरि पेनाल्टीको पीडा भोग्नुपर्यो।
मोरक्कोसँगको पेनाल्टी सुटआउटमा पराजित हुँदै टोली विश्वकपबाट बाहिरियो। योसँगै नेदरल्यान्ड्स विश्वकपमा चौथोपटक पेनाल्टीमार्फत बाहिरिने टोली बन्यो।
यसअघि उसले १९९८ मा ब्राजिलसँग तथा २०१४ र २०२२ मा अर्जेन्टिनासँग पेनाल्टीमा हार बेहोरेको थियो।
केही सेकेन्डले लेख्ने इतिहास
पेनाल्टी सुटआउट फुटबलको सबैभन्दा क्रूर तर रोमाञ्चक परीक्षा हो। यहाँ खेलाडीको मानसिक दृढता, गोलरक्षकको आत्मविश्वास र भाग्य–तीनै तत्वको परीक्षा हुन्छ।
कतिपय खेलाडी एकै प्रहारबाट राष्ट्रिय नायक बन्छन् भने कतिपयका लागि त्यही एउटा प्रहार जीवनभरको पीडा बन्न पुग्छ।
त्यसैले विश्वकपको नकआउट चरण सुरु भएसँगै प्रत्येक समर्थकको मनमा एउटै चाहना हुन्छ— खेल ९० मिनेटमै सकियोस्, किनकि पेनाल्टीमा इतिहासले कसलाई मुस्कान र कसलाई आँसु दिनेछ भन्ने अनुमान गर्न असम्भव हुन्छ।
